Zorgverlof: kortdurend, langdurend en aanvragen (2026)

Moet je voor een zieke partner, ouder of kind thuisblijven? Dan heb je mogelijk recht op zorgverlof — wettelijk verlof om noodzakelijke zorg te verlenen. De Wet arbeid en zorg (Wazo) kent twee vormen: kortdurend zorgverlof (max. 2× je weekuren per 12 maanden, minimaal 70% doorbetaling) en langdurend zorgverlof (max. 6× je weekuren, doorgaans onbetaald).

Hier lees je de regels op een rij: voor wie zorgverlof geldt, hoe je uren berekent, hoe je het aanvraagt, en wat jij als werkgever of HR vastlegt in beleid en verlofregistratie. Ook het verschil met calamiteitenverlof, ouderschapsverlof en vakantiedagen staat erin.

Let op: dit is algemene HR-informatie voor Nederland, geen juridisch advies. Check altijd je cao, personeelsreglement en actuele regels bij Rijksoverheid — onder meer over aanvragen, duur en salaris.

Combineer zorgverlof met correcte tijdregistratie zodat uren en verlof in één systeem staan.

Wat is zorgverlof?

Kort samengevat: Zorgverlof is Wazo-verlof om noodzakelijke zorg te verlenen aan een zieke naaste. Kortdurend: max. 2× je weekuren per 12 maanden (min. 70% loon). Langdurend: max. 6× weekuren, doorgaans onbetaald.

Zorgverlof staat in de Wazo naast andere verlofsoorten zoals zwangerschaps- en ouderschapsverlof, geboorteverlof en adoptieverlof. Het is bedoeld voor situaties waarin jij degene bent die de zorg moet geven — niet voor algemene mantelzorg buiten werk zonder acute werknemersrol, en niet voor het opvangen van een oppas die zelf ziek is.

Veel mensen zoeken op mantelzorgverlof; in de praktijk valt mantelzorg in werk vaak onder het wettelijke zorgverlof, mits je aan de voorwaarden voldoet (noodzakelijkheid, ziekte, jij bent de aangewezen zorgverlener). Sommige cao’s kennen daarnaast eigen mantelzorgregelingen met extra uren of hogere doorbetaling — die gaan boven Wazo-minima als ze gunstiger zijn.

Als werkgever registreer je zorgverlof als apart verloftype — los van vakantie-uren en ziekteverzuim — zodat saldo’s, doorbetaling en roosterwijzigingen kloppen met payroll. Dat voorkomt dat teamleiders “even een vrije dag” boeken terwijl het wettelijk zorgverlof is met andere loonregels.

Kortdurend vs langdurend zorgverlof

De Wazo onderscheidt kortdurend zorgverlof en langdurend zorgverlof. Het verschil zit in hoe lang de zorg nodig is, hoeveel uren je mag opnemen en wat je werkgever doorbetaalt:

De 12-maandenperiode begint op de eerste dag van het betreffende verlof. Je mag binnen die periode meerdere keren kortdurend zorgverlof opnemen, zolang je het totaal aan uren niet overschrijdt. Langdurend zorgverlof vraagt vaak langere zorgperiodes — denk aan palliatieve zorg thuis of langdurige revalidatie waarbij jij structureel moet helpen.

Op de eerste ziektedag van een naaste kan soms calamiteitenverlof passen (plotseling ophalen van ziek kind) — dat is een ander recht dan zorgverlof. Zie onze woordenlijst voor regels, doorbetaling en aanvragen.

Hoeveel zorgverlof heb je recht op?

Hoeveel zorgverlof je kunt opnemen, reken je uit met je wekelijkse arbeidsduur uit je arbeidsovereenkomst:

Voorbeeld kortdurend: je werkt 32 uur per week → maximaal 64 uur kortdurend zorgverlof in 12 maanden. Dat mag verspreid (bijv. 8 uur per week over 8 weken) of aaneengesloten, zolang het binnen het quotum blijft.

Voorbeeld langdurend: bij 32 uur per week → maximaal 192 uur langdurend zorgverlof in 12 maanden. Je kunt dat in blokken opnemen; sommige cao’s spreken over verdeling over weken — check je eigen cao als die gunstiger is.

Kortdurend en langdurend hebben elk een eigen quotum. Gebruik je kortdurend op, dan vermindert dat niet automatisch je langdurende saldo — het zijn aparte rechten binnen hun eigen 12-maandsperiode.

Zorgverlof berekenen: stappenplan

Zorgverlof berekenen doe je in drie stappen: (1) pak je vaste weekuren uit het contract, (2) vermenigvuldig met 2 of 6 voor het juiste quotum, (3) trek opgenomen uren af binnen de lopende 12-maandsperiode. Werk je 38 uur per week, dan is je kortdurend plafond 76 uur en langdurend 228 uur.

HR: toon in self-service het resterende saldo per type. Medewerkers zoeken vaak op hoeveel zorgverlof — geef liever een concreet resterend aantal uren dan alleen de wettelijke formule.

Deeltijd en variabele uren

Bij deeltijd geldt hetzelfde principe: 2× of 6× je contracturen per week, niet fulltime-norm. Werk je wisselend per week (oproep, nuluren)? Dan is je arbeidsovereenkomst leidend voor weekuren; bij sterk wisselende uren leg je in HR-beleid vast of je een gemiddelde periode gebruikt — en check je cao of jurisprudentie in twijfelgevallen.

Voorbeeld deeltijd: 24 uur per week → max. 48 uur kortdurend en 144 uur langdurend zorgverlof per 12-maandsperiode. Boek in het verlofsysteem in uren, niet in “dagen”, om discussie over roosterlengte te voorkomen. Bij oproepkrachten: leg contractweekuren vast vóór de eerste opname — niet het gemiddelde van de afgelopen maanden, tenzij cao dat expliciet zo regelt.

Voor wie mag je zorgverlof opnemen?

Je kunt zorgverlof opnemen voor naasten in verschillende categorieën (Rijksoverheid):

Voor een ziek kind geldt o.a. eigen kind, adoptiekind, pleegkind (zelfde adres in BRP), kind van partner waarmee je samenwoont.

Pleegzorgverlof (Wazo) regelt verlof rond opname of beëindiging van pleegzorg — dat is iets anders dan zorgverlof bij ziekte van een pleegkind. Voor ziekte van je kind (inclusief pleegkind op hetzelfde adres) geldt gewoon zorgverlof; voor opvoedingscontext rond pleegzorg zie ouderschapsverlof.

Twee randvoorwaarden gelden altijd:

1. Noodzakelijkheid: de zorg is nodig en jij bent gezien de omstandigheden de aangewezen persoon (geen vervangende professionele zorg beschikbaar, partner kan niet overnemen als dat redelijk wel kan).
2. Ziekte: de persoon is ziek — geen zorgverlof als alleen de oppas ziek is of de school dicht is door ziekte van de docent. Een acute verslechtering bij iemand met een beperking kan wel zorgverlof rechtvaardigen.

HR-tip: vraag achteraf om redelijke bevestiging (afspraak huisarts, ziekenhuis) — niet per se vóór opname bij acute situaties. Zorgverlof kan ook voor naasten in het buitenland — relevant bij grensarbeiders of familie in het buitenland.

Zorgverlof aanvragen

Zorgverlof aanvragen doe je bij je werkgever. De procedure verschilt per type:

Kortdurend zorgverlof

• Meld het verlof zo snel mogelijk — vaak dezelfde dag of direct als je weet dat zorg nodig is.
• Geef aan hoeveel uur of dagen je verwacht nodig te hebben.
• Je werkgever mag achteraf bewijs vragen dat het verlof nodig was.

Langdurend zorgverlof

• Dien een schriftelijk verzoek in minstens twee weken vóór de start.
• Beschrijf voor wie, waarom de zorg noodzakelijk is en hoe lang je denkt nodig te hebben.
• De werkgever mag aanvullende informatie opvragen (bijv. afspraakbevestiging).

HR-checklist werkgever:

1. Verloftype “zorgverlof kort/lang” in HRIS — niet als vakantie boeken
2. Saldo 2× / 6× weekuren per medewerker per 12-maandsperiode bijhouden
3. Doorbetaling kortdurend: min. 70%, payroll-check tegen minimumloon
4. Beleid weigering: alleen bij ernstige bedrijfsproblemen — documenteer motivatie
5. Koppeling met verlofregistratie en rooster (ploegendienst)

Is langdurend zorgverlof eenmaal ingegaan, mag de werkgever het in principe niet meer stoppen. Bij kortdurend kan weigering of intrekking alleen direct na melding als het bedrijf ernstig in de problemen komt — daarna niet meer.

Wanneer mag een werkgever weigeren?

Is een werkgever verplicht zorgverlof te geven? Ja, als aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. Weigeren mag alleen als het bedrijf daardoor in ernstige problemen komt — bijvoorbeeld onacceptabele productiestilstand of veiligheidsrisico’s die niet anders op te vangen zijn. “Liever niet” of beperkt budget is geen geldige reden.

Bij kortdurend zorgverlof gaat het verlof in op het moment van melding. Kan de werkgever door omstandigheden direct ernstige problemen aantonen, dan mag hij de opname nog tegenhouden of stoppen — maar doet hij dat niet meteen, dan kan hij het later niet meer terugdraaien. Bij langdurend zorgverlof dat is ingegaan, geldt in principe geen stopzetting meer.

HR: leg interne criteria vast (minimale bezetting per shift, vervangingsregels) zodat weigering onderbouwd en consistent is — en bied waar mogelijk alternatieven (andere diensten, deeltijd zorgverlof).

Bewijs en privacy

Je hoeft medische details niet te delen vóór opname. Achteraf kan de werkgever redelijk bewijs vragen (afspraakbevestiging, geen volledige dossiers). HR: bewaar alleen wat nodig is voor compliance; volg AVG-beleid voor gezondheidsgegevens. Een simpele verklaring “zorgverlof nodig voor zieke naaste, verwacht X uur” volstaat voor de eerste melding.

Zorgverlof in HR-beleid en personeelsreglement

Leg in je personeelsreglement of verlofbeleid vast hoe medewerkers zorgverlof melden, welk bewijs je achteraf vraagt en hoe je weigering onderbouwt bij ernstige bedrijfsproblemen. Vermeld expliciet het verschil tussen kortdurend en langdurend zorgverlof, calamiteitenverlof en vakantie — zodat teamleiders niet alles op één verlofkaart boeken.

In horeca, detailhandel en de zorgsector is onverwachte afwezigheid extra lastig: plan minimaal bezetting per shift en een vervangerspool. Medewerkers melden zorgverlof het liefst via app of self-service; HR keurt goed en exporteert uren per verloftype naar payroll.

Template voor langdurend verlof: wie wordt verzorgd, waarom jij de aangewezen zorgverlener bent, verwachte duur, startdatum — minstens twee weken voor aanvang. Train teamleiders: op dag één calamiteitenverlof toestaan en daarna kortdurend zorgverlof registreren voorkomt discussie over doorbetaling (100% vs 70%).

Betaald vs onbetaald zorgverlof

“Is zorgverlof betaald of onbetaald?” hangt af van het type:

• Kortdurend: wettelijk minimaal 70% van je salaris. Is 70% lager dan het minimumloon, dan geldt het minimumloon als vloer.
• Langdurend: wettelijk geen loondoorbetaling — tenzij je cao of bedrijfsregeling gunstiger is (bijv. 100% kortdurend in sommige cao’s).

Is zorgverlof 100% betaald? Wettelijk geldt voor kortdurend minimaal 70% — dat is dus wel degelijk betaald zorgverlof, maar zelden het volledige salaris. Alleen als je cao of regeling 100% voorschrijft, krijg je het volledige loon door. Langdurend zorgverlof is standaard onbetaald; in de zorgsector, metaal en overheid zie je soms cao-aanvullingen — leg afwijkingen schriftelijk vast.

Tijdens zorgverlof loopt de opbouw van wettelijke vakantiedagen door. Je werkgever mag opgenomen kortdurend zorgverlof niet aftrekken van je wettelijke vakantiedagen — tenzij cao of OR-regeling anders bepaalt. Meer over opbouw: vakantiedagen.

Lager inkomen door 70%-doorbetaling of onbetaald langdurend verlof kan effect hebben op toeslagen of pensioenopbouw — medewerkers kunnen wijzigingen doorgeven aan de Belastingdienst. HR: informeer proactief bij langdurige opname, zodat niemand verrast wordt op netto.

Payroll en loonstrook

Op de loonstrook hoort zorgverlof als aparte component — niet verstopt in “overige verlofuren”. Kortdurend zorgverlof: payroll berekent minimaal 70% doorbetaling en checkt de vloer tegen minimumloon. Langdurend: vaak 0% loon, tenzij cao anders zegt; vakantie-opbouw loopt wel door.

Exporteer verlofuren per type naar payroll vóór de salarisrun. Mix je zorgverlof met ziekte- of vakantiecodes, dan klopt bruto niet en loop je risico op loongeschillen of Wazo-non-compliance bij audits. Steekproef na elke run: uren × 70% ≥ minimumuurloon × gewerkte zorgverlofuren.

Ziek tijdens zorgverlof of ontslag

Word je zelf ziek tijdens zorgverlof, dan kun je in overleg met je werkgever het zorgverlof pauzeren en overschakelen naar ziekteverzuim — andere doorbetalingsregels, andere registratie. Word je ontslagen tijdens lopend zorgverlof, dan stopt het verlof direct; plan HR bij reorganisatie extra aandacht voor lopende zorgverlofaanvragen en open saldi.

Zorgverlof vs calamiteitenverlof

Calamiteitenverlof is voor het acute moment (doorgaans 100% doorbetaling); zorgverlof is voor vervolgzorg met eigen quota en doorbetalingsregels (kortdurend min. 70%). Op dag één calamiteiten; daarna kortdurend zorgverlof — boek beide apart in HR en payroll. Volledige uitleg, voorbeelden en vergelijkingstabel: calamiteitenverlof in onze woordenlijst.

Zorgverlof vs andere verlofsoorten

Ouderschapsverlof gaat over opvoeding rond geboorte, adoptie of pleegzorg — niet over ziekte van een naaste. Zie ouderschapsverlof en betaald ouderschapsverlof voor UWV-regels; combineer typen niet op één saldoregel.

Vakantiedagen zijn betaalde rustdagen (4× weekuren per jaar). Zorgverlof is een apart wettelijk recht — geen vervanging van vakantie. Tijdens zorgverlof bouw je wettelijke vakantiedagen gewoon op; gebruik vakantie niet om zorgverlof te “verlengen” zonder wettelijke grond.

Je cao kan boven Wazo-minima uitkomen (hogere doorbetaling, langere termijnen). Cao-afspraken gaan voor als ze gunstiger of ongunstiger zijn — check altijd je sector. Overzicht kollektief kader: cao. Mondelinge afspraken met teamleiders over “100% doorbetaling” zonder cao-basis leiden tot loongeschillen — leg gunstige regelingen schriftelijk vast.

Combineren met andere verlofregelingen

Je kunt zorgverlof niet “omzetten” in vakantiedagen of andersom. Wel kunnen medewerkers na calamiteitenverlof op dag één meteen door naar kortdurend zorgverlof voor vervolgzorg. Ouderschapsverlof en zorgverlof lopen naast elkaar — andere doelen, andere quota.

HR-systemen die alleen één generiek “unpaid leave”-type kennen, lopen vast bij Wazo-controles; kies expliciete labels (kortdurend zorgverlof, langdurend zorgverlof, calamiteiten).

Veelgemaakte misverstanden

In HR-gesprekken en op de werkvloer hoor je deze fouten het vaakst — handig om in onboarding of personeelsreglement te pareren:

Samenvatting

In 2026 gelden de Wazo-quota ongewijzigd: 2× en 6× weekuren per 12 maanden, minimaal 70% doorbetaling kortdurend, langdurend onbetaald tenzij cao gunstiger is. De tabel hieronder vat de belangrijkste regels samen — handig om te delen met teamleiders of in je personeelsreglement.

Waar Ordio helpt bij verlofregistratie

In ploegendiensten en MKB-organisaties loopt zorgverlof snel door elkaar met vakantie, ziekte en calamiteiten. Met afwezigheden en verlof in Ordio registreer je kortdurend en langdurend zorgverlof apart, zie je saldo’s per 12-maandsperiode en koppel je doorbetaling aan urenregistratie — zonder juridisch advies, wel met overzicht voor HR en teamleiders.

Vergelijk hoe andere systemen verlofsoorten vastleggen in onze gids over verlofregistratie-software. Een vaste template voor langdurende aanvragen (twee-weken-termijn) en aparte verlofcodes voorkomt de meest voorkomende payroll-fouten bij zorgverlof.